Yapay Zeka ve Hukuk: Türkiye'de Güncel Düzenlemeler (2026)

Yapay zeka (AI) araçları; sözleşme taslağı hazırlamaktan araç sürmeye, kredi skorlamadan işe alım süreçlerine kadar hayatın her alanına girdi. Peki bir yapay zeka sistemi zarar verirse sorumlu kim olur? Türkiye'de yapay zekaya özgü düzenlemeler hangi aşamada? Bu yazıda 2026 itibarıyla yapay zeka hukukunun güncel görünümünü ele alıyoruz.

Türkiye'de Yapay Zekaya Özgü Kanun Var mı?

Türkiye'de henüz AB Yapay Zeka Tüzüğü (AI Act) benzeri, yapay zekayı bütüncül düzenleyen bir kanun yürürlükte değildir. Ancak bu bir hukuk boşluğu anlamına gelmez: yapay zeka kaynaklı uyuşmazlıklar mevcut genel hükümlerle (Türk Borçlar Kanunu, Türk Ceza Kanunu, KVKK, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Tüketici Kanunu) çözülmektedir. TBMM gündeminde yapay zeka kanun teklifleri bulunmakta olup, Ulusal Yapay Zeka Stratejisi kapsamında risk temelli bir düzenleme yaklaşımı benimsenmesi beklenmektedir. AB Yapay Zeka Tüzüğü'nün kademeli yürürlüğü, AB pazarına ürün ve hizmet sunan Türk şirketlerini de doğrudan etkilemektedir.

Yapay Zeka Zarar Verirse Sorumluluk Kimde?

Mevcut hukukumuzda yapay zekanın kendisi hak ehliyetine sahip değildir; yani 'robotun sorumluluğu' diye ayrı bir sorumluluk türü yoktur. Zarar doğduğunda sorumluluk şu süjeler arasında paylaştırılır:

• Üretici/geliştirici: Üründeki tasarım ve yazılım hatalarından, ürün sorumluluğu ve haksız fiil hükümleri çerçevesinde sorumludur.
• İşleten/kullanan: Sistemi ticari faaliyetinde kullanan işletme, çalıştıranın sorumluluğu ve organizasyon sorumluluğu kapsamında sorumlu tutulabilir.
• Kullanıcı: Sistemi talimatlara aykırı kullanan kişi kusuru oranında sorumludur.

Örneğin bir şirketin yapay zeka destekli işe alım sistemi ayrımcı sonuçlar üretirse, işveren hem iş hukuku hem eşitlik ilkesi bakımından sorumluluğa muhatap olur. Otonom sürüş destekli araç kazalarında ise araç işleteninin tehlike sorumluluğu (KTK m.85) devrededir.

KVKK Boyutu: Kişisel Verilerle Eğitilen Sistemler

Yapay zeka modelleri büyük veri kümeleriyle eğitilir ve bu veriler çoğu zaman kişisel veri içerir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, yapay zeka alanında yayımladığı rehber ilkelerle; veri minimizasyonu, amaçla sınırlılık, şeffaflık ve profillemeye karşı bireyin korunması ilkelerinin yapay zeka sistemlerine de uygulanacağını ortaya koymuştur. Şirketler için pratik sonuçlar:

• Müşteri verileriyle model eğitmek için geçerli bir hukuki sebep (açık rıza veya meşru menfaat analizi) gerekir.
• Otomatik karar sistemlerinde ilgili kişinin sonuca itiraz hakkı gözetilmelidir.
• Yurt dışı merkezli AI servislerine veri aktarımı, KVKK m.9'daki aktarım rejimine tabidir.

Yapay Zeka ve Telif Hakları

Yapay zekanın ürettiği içeriklerin (metin, görsel, müzik) eser sayılıp sayılmayacağı dünya genelinde tartışmalıdır. Türk hukukunda eser, 'sahibinin hususiyetini taşıyan' fikri ürün olarak tanımlandığından, tamamen makine üretimi içeriklerin eser korumasından yararlanması güçtür; insan katkısının yoğunluğu belirleyicidir. Ayrıca telifli içeriklerin izinsiz olarak model eğitiminde kullanılması, hak sahipleri ile AI şirketleri arasında küresel dava dalgası başlatmıştır. İçerik üreticilerinin ve yayıncıların sözleşmelerine yapay zeka kullanımına ilişkin açık hükümler koyması önem kazanmıştır.

Deepfake, Dolandırıcılık ve Ceza Hukuku

Yapay zeka ile üretilen sahte ses ve görüntüler (deepfake); dolandırıcılık, şantaj, hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal ve müstehcenlik suçlarına konu olabilmektedir. Ses klonlama yoluyla 'yakınınızın sesiyle' para istenmesi tipik bir nitelikli dolandırıcılık senaryosudur. Mağdur olmanız halinde; delilleri (kayıt, ekran görüntüsü, IBAN bilgileri) muhafaza edip derhal savcılığa başvurmanız ve erişim engeli talep etmeniz gerekir.

Avukatlık ve Yargıda Yapay Zeka Kullanımı

Yapay zeka; içtihat taraması, sözleşme incelemesi ve dilekçe taslağı hazırlama süreçlerinde avukatların verimliliğini artırmaktadır. Ancak nihai hukuki değerlendirme ve sorumluluk her zaman avukata aittir. Doğrulanmamış AI çıktısına dayanan hatalı içtihat atıfları, dünyada disiplin yaptırımlarına konu olmuştur. Yargıda ise UYAP bünyesindeki akıllı sistemler hâkim ve savcılara yardımcı araç olarak konumlandırılmakta; karar verme yetkisinin devri söz konusu değildir.

İşletmeler İçin Yol Haritası

1. Kullandığınız AI araçlarının envanterini çıkarın ve risk düzeylerini sınıflandırın.
2. KVKK uyum belgelerinizi (aydınlatma metinleri, envanter, VERBİS) yapay zeka süreçlerini kapsayacak şekilde güncelleyin.
3. Tedarikçi sözleşmelerine AI'a özgü sorumluluk, veri kullanımı ve fikri mülkiyet hükümleri ekleyin.
4. AB pazarına satış yapıyorsanız AI Act yükümlülüklerinizi (risk sınıfı, şeffaflık, CE benzeri uygunluk) analiz edin.

Ankara'da teknoloji ve veri koruma hukuku alanında sözleşme, uyum ve uyuşmazlık danışmanlığı için Av. Çağlar Aydın ile iletişime geçebilirsiniz.